• facebook
  • google plus
  • twitter
  • youtube
  • linkedin
Toplam 9 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 9 arasi kadar sonuc gösteriliyor
  1. #1
    bach-other - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
     OFFLİNE 
    Emekli Admin
    Üyelik tarihi
    01.Ocak.1970
    Yaş
    32
    Mesajlar
    1,107
    Tecrübe Puanı
    51

    Standart TÜRK HALK MÜZİĞİNDE DÜZENLER

    DÜZEN ALT tel Orta Tel Üst tel Karar sesi

    Abdal Düzeni : La La Sol La

    Acem Aşiran : La La Fa Fa

    Bağlama Düzeni : La Re Mi Mi

    Bozuk Düzen : La Re Sol La

    Çargah Düzeni : La Re Sol Si

    Eviç Düzeni : La Si Sol Si

    Hüzeyni : La La Mi La

    Hüzzam : La La Fa# Fa#

    Kayseri : La Mi La La

    Kütahya : La Re Re Re

    Misket : La Re Fa# Fa#

    Müstezat : La Re Fa Fa

    Rast : La Do Sol Do

    Sabahi : La Do La La

    Segah : La Re Si Si

    Şur : La Mi Si La

    Ümmi : La La Re La

    Yeksani : La Re La La

    Zirgüle : La Fa Sol Sol



    Müzik aletlerinin seslerinin ayarlanmasına genel anlamda Akort denir. Düzen kelimesi daha çok Türk halk sazları için kullanılır. Bağlamada düzen denildiğinde tellerin belli bir sisteme göre akort edilmesi akla gelir. Düzenden kasıt aslında bu deşildir. Düzen, yapılan değişik akortların adıdır. Aslında halk kendisine yabancı olan akort kelimesini kullanmamış, ısrarla düzen demiştir. Bazı durumlarda akort yerine kaynaşma, uyuşma, bağdaşma gibi tabirlerde kullanılmıştır. Düzen kelimesi sadece teller için kullanılmıştır. Sazın her türlü denge ve ayarı için de düzen kelimesi kullanılmıştır (Bu düzende bunu çalamam veya söyleyemem gibi)

    Düzen bilme, bağlama çalanlar için çok önemlidir. Bağlama Belli bir uyum ve titizlik içinde yapılır. Düzen yapılırken konuşulmaz, gürültü yapılmaz, bir başkası tarafından saz çalınmaz. Bunun için şöyle bir hikaye anlatılır. Aşışın birisine çok sevdiği değer verdiği yakın arkadaşı başka bir aşığın ölüm haberi gelir. Aşığın tepkisi hiç umulduğu gibi değildir, başlar saz çalıp neşelenmeye, en yakın can Bağlama dostunun ölümüne üzülmeyişinin sebebini soranlara cevabı şudur: İyiydi, hoştu ama ben ne zaman düzen yapsam saz çalardı.

    Düzen yapmaya alt tellerden başlanır. Alt teller kendi aralarında kaynaştıktan sonra orta ve üst tellere geçilir.

    Düzenin tam yapılıp yapılmadığını anlamak için düzenin durumuna göre her üç tele birden vurularak seslerin tınlamaları kontrol edilir. Sap üzerinde değişik tellerde aynı sesleri veren perdelerin ses uyumu kontrol edilir.

    Düzen kavramı, başlama türünün gelişmemiş ilk şekillerinden itibaren vardır. İlk çağlarda, sapın ucunda düzen burguları olmamasına rağmen, teller belli bir alışkanlık içerisinde gerilerek sapa ilmik yapılırdı. Sonraki dönemlerde bu sazlarda düzen burguları görülmeye başlamıştır. Kopuzda da, kuruluca kopuz kavramıyla düzenin belli bir anlayış içinde yapıldışı tahmin edilir. Bu ilk örnek sazlarda melodi henüz yoktu. Saz çalmaktan amaç ritm ve ses çıkarmaktı. Daha çok söze ritmle eşlik etmekti. Melodik yapının gelişmesiyle tel sayıları artmış ve değişik düzenler yapılmaya başlamıştır.

    Kırgız Türklerinde düzene berene denilir. Bugün Balıkesir yöresindeki Barana havalarının berene sözcüşü ile bir ilişkisi olabileceşi düşünülebilir.
    Gerek gelenekte, gerekse günümüzdeki profesyonel Bağlama icralarda düzen yapma ve düzen bilme önemlidir. İyi bir bağlama sanatçısının düzen bilme zorunluluğu vardır. Bu yöresinde de böyledir. Bir Misketi Misket düzeninde, Şeker Oğlanı Bağlama düzeninde, Hüdaydayı Hüdayda düzeninde bir Çiçek Dağını da Bozuk düzende Bağlama çalamayan kişiyi bağlama sanatçısı olarak kabul etmezler. Bu örnekleri diğer yörelerimizde de görmek mümkündür. Yukarıda belirtildiği gibi çalınacak parçaya göre düzen yapma geleneği vardır ve çalınan parçaların dizileri birbirinden farklıdır. Buradan farklı diziler farklı düzenlerde çalınır yargısına varmak yanlış olur. Birbirinden farklı dizileri olan birçok parça Bozuk düzende çalındığı gibi, dizisi Şeker Oğlandan çok farklı olan Kalenderi Divanı da Bağlama düzeninde çalınmaktadır. Şeker Dağı Bozlaşını da Misket Düzeninde çalma alışkanlığı vardır. Dolayısıyla, parçaların çalınış özellikleri ve tavrı, değişik düzenler yapma gereğini doğuruyor diye biliriz. Ayrıca Hüdayda Bağlama oyun havasında olduğu gibi parçaya göre düzen düşünülebilir. Misket, Müstezat, Bozlak düzenlerinde olduğu gibi diziye göre düzen kavramı ortaya çıkmaktadır. Bağlama ebat ve türlerini göz önünde bulundurursak bağlamanın yapısına göre düzen yapıldığı kolaylıkla görülebilir. (Tanbura düzeni, Çöğür Düzeni,Cura Düzeni v.b). Genellikle Alevi ve Bektaşi Dedelerinin çaldığı iki telli veya Dede sazı denen saz, alt ve üst olmak üzere iki sıra tellidir. Düzeni de farklıdır (Alt tel La, Üst tel Mi). Buradan tel adetine göre düzen düşünülebilir.

    Bazı parçaların hem Bağlama, hem de Bozuk düzende çalındığı düşünülürse ortama ve isteğe göre düzen kavramı ortaya çıkar. Misket ve Müstezat düzenlerinin bazı yörelerde Kayseri, Karadeniz gibi düzenlerin olması yörelere göre düzen yapıldığını gösterir. Azeri, Abdal, Türkmeni gibi düzenler insan topluluklarına ait düzenlerdir. Aynı yörelerden bazı aşıkların farklı düzenler çalmaları kişilere göre düzen olabileceşini gösterir. İcranın ve okuyucunun ses yapısına göre bazen transpoze çalma, bazen de akort değiştirme alışkanlığı vardır (Misket düzenindeki parçaların Bozuk düzende Sİ, LA, RE perdesi üzerinde çalınması gibi). Buradan da kişilerin seslerine göre düzen yapıldığı ortaya çıkar. İcra edilecek parçanın ses genişliğine göre düzen düşünebilir. (Dokuz perdeli bir cura ile bir buçuk oktav ses genişliğindeki bir parça Bağlama düzeni yapmayı gerektirir). Bazen bağlama üzerindeki tel kalınlığı istenilen akortu yapmaya elverişli olmayabilir. Bu durumda da değişik düzen yapılabilir. Ayrıca hızlı hareketi gerektiren parçalarda daha kolay çalınabilecek başka bir düzende çalınma yoluna gidilebilir. Konservatuarlar gibi bağlamanın eğitiminin yapıldığı kurumlarda düzen kavramının açıklık kazanması, hızlı icra, temrin, ajilite gibi çalışmalar için de düzen değiştirilebilir. Bazen de duyulmak istenen karar sesi için düzen değiştirildişine rastlanır. Bağlama bazı yörelerin kendine özgü olan yöresel sazlarına benzetilmek istenir. Bunun için de bağlamanın telleri benzetilmek istenen sazın özelliklerine göre değiştirilir ve düzenlenir (Karadeniz parçalarını bağlamada çalarken kemençe akortu yapıldığı gibi). Çok özel hallerde, profesyonel icralarda, ebadı birbirinden farklı olan sazları kendi bünyelerine uygun olmayan düzenlerde de çalma durumu ortaya çıkabilir. Yukarıda bahsedilen konulardan da anlaşıldığı gibi düzen yapmayı gerektiren bir çok sebep vardır.

    Düzenler şu durumlara göre ortaya çıkmışlardır.

    1- Dizilere göre;
    2- Melodik yapıya göre;
    3- Seslerine göre;
    4- Tavırlarına göre;
    5- Çalınacak ezgiye göre;
    6- Ritmik yapıya göre;
    7-Bağlamanın boy ve ebadına göre;
    8- Bağlamanın tel durumuna göre;
    9- Yörelere göre;
    10- İnsan topluluklarına göre (Boy, kavim, aşiret,vb.);
    11- İcra durumuna göre;
    12- Kişiye göre;
    13- Ortam ve isteşe göre;
    14- Diğer (çalışma, egzersiz, gösterivb.)

    Evrenselleşme yolunda hızla ilerleyen bağlamada, ulusal ortak zevkin ve tercihlerin oluşmasında önemli adımlar atılmaktadır. Ancak bu gelişmenin tek düzeleşme ve başlamanın yalnızca belli bir yönünü içine alarak oluşma tehlikesi belirmiştir. Gerçek entellektüellerin toplumu bu anlamda ileriye taşıyamaması ve serbest piyasa üretimlerinde pazar kaygısı güdülmesi bu oluşumun temel etkenlerindendir. Unutulmamalıdır ki; Anadolu kültürü ve başlı olarak müziği bir bütündür ve bu bütünün ilerici nitelikli olan her değeri özenle korunmalı, geliştirilmeli ve geleceğe aktarılmalıdır
    Güzel Bir Göz Beni Attı Bu Derin Sevdaya...

  2. #2
    hasanfirhat-21 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
     OFFLİNE 
    Forum Admini
    Üyelik tarihi
    01.Ocak.1970
    Yaş
    27
    Mesajlar
    1,400
    Tecrübe Puanı
    49

    Standart Re: TÜRK HALK MÜZİĞİNDE DÜZENLER

    tskler.....
    Lütfen Konulara "tsk" "tesekkürler" "sagol" gibi yorumlarin yerine BUTTONU´ nu Kullanin
    ____________________________________
    Gold Üyelik icin bilgiler
    http://www.sazkursu.com/forum/showth...0058#post30058

  3. #3
    HakanSydney - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
     OFFLİNE 
    Dörtlük Üye
    Üyelik tarihi
    01.Ocak.1970
    Mesajlar
    1
    Tecrübe Puanı
    0

    Standart Ynt:TÜRK HALK MÜZİĞİNDE DÜZENLER

    Cok sagol kardes.

  4. #4
    mekanrize - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
     OFFLİNE 
    Dörtlük Üye
    Üyelik tarihi
    21.Kasım.2009
    Yaş
    28
    Mesajlar
    5
    Tecrübe Puanı
    0

    Standart Ynt:TÜRK HALK MÜZİĞİNDE DÜZENLER

    La-Re-Sol Bozuk düzen yazıyor yukarda, kara düzenle aynı manaya mı geliyor?

  5. #5
    admin - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
     OFFLİNE 

    Erdal Ibili


    Üyelik tarihi
    24.Şubat.2005
    Nereden
    Viyana
    Yaş
    37
    Mesajlar
    5,654
    Tecrübe Puanı
    10

    Standart Ynt: TÜRK HALK MÜZİĞİNDE DÜZENLER

    Alıntı mekanrize Nickli Üyeden Alıntı
    La-Re-Sol Bozuk düzen yazıyor yukarda, kara düzenle aynı manaya mı geliyor?
    evet
    Dikkat

    Resmi Hesaplarımız Lütfen Abone ve takip edin
    Facebook Fan Sayfamız
    Instagram
    Twitter
    Youtube

  6. #6
    moses3000 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
     OFFLİNE 
    Dörtlük Üye
    Üyelik tarihi
    23.Aralık.2009
    Yaş
    48
    Mesajlar
    20
    Tecrübe Puanı
    0

    Standart Ynt: TÜRK HALK MÜZİĞİNDE DÜZENLER

    Tskler Paylasiminiz icin Hocam.

  7. #7
    melucan2008 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
     OFFLİNE 
    Dörtlük Üye
    Üyelik tarihi
    04.Ekim.2010
    Yaş
    32
    Mesajlar
    3
    Tecrübe Puanı
    0

    Standart

    hocam bu düzenler kısa sap bağlamaya göremi yazılmış yoksa uzun sapa göre mi.Bide orta anadolu bozlaklarını kısa sap bağlamda çalabilmek için hangi düzende olmalı sazımız.Çok teşekkür ederim.

  8. #8
    polat_058 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
     OFFLİNE 
    Dörtlük Üye
    Üyelik tarihi
    05.Temmuz.2009
    Nereden
    sivas
    Yaş
    33
    Mesajlar
    17
    Tecrübe Puanı
    0

    Standart

    teşekkürler hocam

  9. #9
    BozLak84 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
     OFFLİNE 
    Moderator
    Üyelik tarihi
    13.Ocak.2011
    Yaş
    32
    Mesajlar
    1,990
    Tecrübe Puanı
    9

    Standart

    Güncel..
    AYDOST!!
    BİNBİR HAYALINAN GELDİM ANAMDAN,DOĞDUM ANAMDAN..
    ŞU FANİ DÜNYAYA GELDİM GİDİYOM!..
    MURADIM ALAMADIM DÜNYADAN,
    DERDİN ÇESMESİNDEN DOLDUM GİDİYOM!..
    NEŞET ERTAŞ..

Benzer Konular

  1. TÜRK HALK MÜZİĞİNDE DİZİLER(porte üz
    Konu Sahibi bach-other Forum HALKMÜZIGI BILGILERI
    Cevap: 13
    Son Mesaj : 11.Mayıs.2015, 11:06
  2. TÜRK HALK MÜZİŞİ KIRIK HAVA TÜRLERİ, BÃ
    Konu Sahibi genc-sazci Forum HALKMÜZIGI BILGILERI
    Cevap: 1
    Son Mesaj : 23.Aralık.2009, 21:35
  3. Türk Halk Ezgileri Kitabinin 1.Cildi
    Konu Sahibi admin Forum Diğer Notalar
    Cevap: 12
    Son Mesaj : 03.Mayıs.2009, 13:44
  4. TÜRK HALK MUSİKİSİ SERBEST RİTMLİ TÜRLE
    Konu Sahibi genc-sazci Forum HALKMÜZIGI BILGILERI
    Cevap: 9
    Son Mesaj : 28.Haziran.2008, 18:59
  5. TÜRK HALK MÜZİŞİNİN TARİHSEL GELİÃ?Å
    Konu Sahibi bach-other Forum HALKMÜZIGI BILGILERI
    Cevap: 1
    Son Mesaj : 25.Eylül.2007, 21:02

Bu Konu için Etiketler